Powstanie ogródków działkowych przy Cichym Kąciku

20170420_203117 — kopia

Pasy zieleni winny poprawić położenie klimatyczne Krakowa

Wyrąbano zbyt wiele zadrzewień w przeszłości – Powierzchnie stepowe na peryferiach wywołują plagę pyłu – Szerokie zadrzewianie jest planowane wzdłuż biegu rzek i dróg – Przewiduje się obszary uprawy warzyw i wielkie sady – Pierwsze niemieckie siedlisko ogródków działkowych.

Kraków 17 października 1941

Miasto Kraków na wskutek przyłączenia całego szeregu okolicznych gmin otrzymało między innymi pokaźne obszary użytkowane rolniczo. W tej sytuacji, w ramach rozbudowy tych nowych terenów przystępuje się do przygotowania gruntownych planów stworzenia pasów zieleni wokół miasta. Przy tej okazji wzięto pod uwagę różne punkty widzenia. Sąsiedztwo miasta i związany z tym wielki rynek zbytu zmusza do porzucenia ekstensywnego wykorzystania powierzchni rolnych i do szukania intensywnego ich wykorzystania w formie: ogrodów, warzywników i sadów owocowych. Rolnictwo w obrębie obszaru miasta nie może się już ograniczać do stosowania zwykłego płodozmianu jak w normalnej gospodarce rolnej oraz do zamiany wielkich powierzchni w pastwiska a nawet wprost pozostawiania odłogiem. Zaopatrzenie miasta w dostarczane często z daleka produkty na rynek owoców i warzyw, może zostać znacząco wsparte poprzez celowe wykorzystanie warunków wewnątrz granic i z wykorzystaniem peryferii miasta.

Las nie łagodzi już wiatrów

Ponadto planowanie pasów zieleni ma na celu zmianę klimatycznego stanu miasta. Ciężkie grzechy popełnione w przeszłości na tym terenie poprzez wycinkę odległych zalesień – przez co duże obszary stały się prawie stepami – doprowadziły do szczególnie uciążliwych warunków klimatycznych w mieście. Wiatry nie są łagodzone już przez lasy, a plaga pyłów w mieście jest spowodowana w dużej części brakiem rozległych  terenów leśnych na obrzeżach miasta. Jak bardzo rolniczy krajobraz ucierpiał poprzez ową gospodarkę rabunkową w drzewostanie leśnym, można sobie łatwo wyobrazić. Choćby na przykład las na Kopcu Kościuszki. Przed wieloma dziesiątkami lat stał on się ofiarą zabudowy fortecznej, która wymagała dalekiej widoczności i możliwie jak najmniej zasłoniętego terenu. Z takich powodów dzisiaj bliższe i dalsze otoczenie Krakowa jest ogołocone, a pozostały jedynie skromne resztki lasów. W nadchodzących latach będą prowadzone szeroko zakrojone prace nad zalesianiem, szczególnie wzdłuż biegu rzeki i dróg, aby stopniowo zapobiec wymienionym niedogodnościom klimatycznym.

Początek prac na wiosnę

Dodatkowo miasto w szerokim zakresie zamierza wspierać uprawę warzyw. W swoim planie terenów zielonych przewiduje ono na ten cel duże tereny gdzie zostanie ograniczona swoboda zabudowy poprzez zobowiązanie właścicieli ziemi nie tylko do przestrzegania ogólnych wytycznych dotyczących zabudowy lecz również odnośnie sadzenia jedynie określonych gatunków drzew. Przygotowania do tego już się zakończyły i nadchodzącą wiosną powinny zacząć się prace w terenie i na polach.

Oprócz obszarów zadrzewionych i upraw warzywnych powinny być natychmiast wykorzystane dla potrzeb miasta pozostałe wielkie powierzchnie. Na nich to muszą powstać wielkie ogrody działkowe, aby dać samym mieszkańcom możliwości przyczynienia się do tego dzieła odbudowy. Jak głosi obwieszczenie Starosty Miejskiego z 6 października 1941, miasto Kraków wezwało do udziału w uprawie ogródków działkowych, aby już dziś okazać zdecydowana pomoc w rozwiązaniu trudności żywnościowych spowodowanych wojną. Ogródki działkowe w Rzeszy okazały się w tym przypadku znaczącym czynnikiem. Kilka liczb pozwoli to lepiej zrozumieć. Ogródki działkowe dają nie mniej niż 14% całkowitych plonów warzyw w Rzeszy. 174 milionów drzew owocowych wydaje plon w niemieckich ogródkach działkowych. Do produkcji warzyw wykorzystuje się prawie 11 milionów hektarów dających roczny plon ponad 600 000 ton. Są to ilości o znaczącej wadze dla wyżywienia narodu. Do tego dochodzi jeszcze: hodowla małych zwierząt, zbiór jagód i inne mniej zauważalne drobiazgi, które oferuje ogródek działkowy. Jednak co znaczy posiadanie ogródka dla jego właściciela, niezależnie od samych plonów, jest w stanie docenić tylko ten kto choć raz spędził wolny czas letni w takim ogródku. Powrót miejskiej ludności do uprawy roli i radość z tej pozazawodowej pracy przeważa nad niewielkimi trudami i kłopotami takiego właściciela.

Od dziś również Niemcy krakowscy będą mieli wreszcie sposobność do takiej aktywności. Związek Niemieckich Działkowców w Rzeszy (Der Reichsbund deutscher Kleingartner) weźmie pod swoje skrzydła Krakowskie Stowarzyszenie Działkowców (Kleigartnerverein Krakaus) i udzieli mu wszelkiej pomocy jakiej potrzebuje tego rodzaju stowarzyszenie podczas swego tworzenia i w pierwszej fazie działalności. Właśnie w tych dniach przyjdą pierwsze zgłoszenia ludności niemieckiej Krakowa do Stowarzyszenia, zostaną wygłoszone pierwsze wykłady szkoleniowe i możliwe, że również zostaną rozdzielone pierwsze parcele działkowe. Właśnie zatwierdzono teren dla siedziby niemieckich ogródków działkowych w Krakowie obejmujący trójkąt między przedłużeniem al. 3go Maja (Waldstrasse) a Koenigsbergstrasse (dawniej ul. Piastowską), a działka za „Alten Kasematte” (Fort 4 „Cichy Kącik”) postawiona jest przez miasto do dyspozycji Stowarzyszenia.

Hojne wsparcie miasta

Dzierżawa tego terenu należy do Związku Niemieckich Działkowców w Krakowie, który przyjmie opłatę od poszczególnych działkowców. Każdy działkowiec otrzyma na 40 lat ziemię poprzez umowę dzierżawy z zapewnieniem, że może jej używać i uprawiać według swego gustu, swojej woli. Przy pomocy znaczących nakładów miasto pragnie dopomóc temu nowemu niemieckiemu życiu działkowemu. Przejmie ono urządzenia, drogi i żywopłoty oraz posadzi pierwsze drzewa, przy czym określi też miejsce dla drzew wysokopiennych tak, aby nadać całemu zespołowi jak największą spójność. Również zostanie przygotowany plac budowy pod przyszłą altanę. Gdy tylko możliwa będzie budowa altany, miasto ramię w ramię ze stowarzyszeniem będzie wspomagało pomocą i radą. Następnie wykonane zostaną instalacje  fontann i wszystkie inne małe urządzenia, które uczynią siedlisko działkowe zdolnym do uprawy. Wstępnie przewiduje się miejsce dla około 300 ogródków działkowych.

Miasto zacznie już wkrótce roboty przygotowawcze, a nadchodzącą wiosną ujrzymy nowe aktywne życie na dotychczas prawie nie zauważanym terenie na byłych obrzeżach miasta.

20170420_203208

Szkic ten przedstawiam przykładowy ogródek działkowy, jakich powstanie wiele na terenie za Fortem 4.

KOMENTARZ WSPÓŁCZESNY

Tłumaczenie własne

„Alte Kasematten” Fort 4 „Cichy Kącik” (Błonia) powstał jako szaniec w roku FS-4 w roku 1855. W roku 1908 całkowicie przebudowany na fort rdzenia, posiadał parterowy blok koszarowy i dwa schrony pogotowia na barkach, zapole i wjazd do fortu strzegła ziemna kaponiera. W latach 1934 – 36 wysadzony, partie ziemne zostały zniwelowane, schrony pogotowia zburzone, zachowany blok koszar szyjowych ok. 1943 roku przebudowany przez Niemców na schron plot – obudowany betonem. Blok koszar zachowany jest w dobrym stanie, obudowany betonem, zachowane drzwi pancerne, dostępny do zwiedzania, w dniu dzisiejszym jest dzikim wysypiskiem śmieci i miejscem koczowania bezdomnych.

Rodzinne ogrody działkowe Cichy Kącik – powstały w tej części miasta w latach 50. – Wtedy na radach narodowych, czyli władzach miejskich, spoczywał obowiązek zapewnienia gruntów pod ogródki działkowe. Istniał on do 2005 roku – opowiada Andrzej Staszczyk, prezes Rodzinnych Ogródków Działkowych Cichy Kącik. Na dowód wyciąga decyzje, m.in. Prezydium Rady Narodowej z 1954, 62, 67 roku.
„Użytkowanie przez was nieruchomości jest zgodne z planem ogólnym Krakowa i nie narusza praw osób trzecich” – pisały ówczesne władze. Uwierzyli, zaczęli pielęgnować zieleń. Część tych terenów należała wcześniej do Żydów. Prawa przeszły na ich spadkobierców. Pozostała część należy do gminy Kraków, skarbu państwa, osób prywatnych, a niewielką część udziałów w 2013 roku wykupiło AGH, (…)
Ale gmina odpisywała (pismo z 1996 roku): „Działki nie należą tylko do gminy, lecz stanowią współwłasność wielu podmiotów. Uporządkowanie stanu prawnego może następować sukcesywnie”. I na słowach się kończyło. W tym czasie zmieniła się ustawa o rodzinnych ogrodach działkowych, zgodnie z którą mogą one funkcjonować jedynie na terenach skarbu państwa bądź jednostek samorządu terytorialnego. Na dodatek część udziałów (odpowiadającą kilkuset metrom kwadratowym) kupił nowy nabywca (osoba prywatna). I od razu zażądał wydania swojej części od kilku osób (to ścieżka między alejkami oraz fragment ogrodów, usytuowana przy furtce i świetlicy seniorów), a także: usunięcia ogrodzenia, słupków, bramy, przewodów energetycznych, latarni i sieci wodociągowej.

informacja pochodzi z artykułu – Działkowcy walczą o swoje miejsce przy Cichym Kąciku Dominika Maciejasz  06 maja 2015 | 07:00 z Gazety Wyborczej Kraków

zur alten kasematen 1943 — kopia

Usytuowanie ogródków działkowych według mapy z roku 1943

Der Reichsbund deutscher Kleingärtner – z centralizowana organizacja w III Rzeszy podporządkowująca ogródki działkowe ideologii

3ter_Reichskleingärtnertag

Plakat z dnia działkowca

IMG_3039

Odznaka działkowca

Reklamy

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Google+

Komentujesz korzystając z konta Google+. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Facebooku

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Wyloguj /  Zmień )

Połączenie z %s